عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٩٣ - تقسيم كتاب به مشروط و مطلق

ترجمه:

تذكّر

اين طور نيست كه كتابت عبارت باشد از فروختن عبد را به خودش چنانچه عتق موصوف به صفت نيز محسوب نمى‌شود. [١]

شرائط متعاقدين‌

در متعاقدان شرط است كه كامل بوده و علاوه بر آن مولى جائز التصرف در مال باشد.

احكام كتابت‌

الف: در كتابت چاره‌اى نيست از عقدى كه مشتمل بر ايجاب و قبول باشد.

ايجاب مانند:

كاتبتك على ان تؤدّى الىّ كذا فى وقت كذا (او اوقات كذا) فاذا اديت فانت حرّ.

يعنى: تو را مكاتبه نمودم كه تا زمان كذائى يا ازمنه كذا و كذا قيمت خود را بمن بدهى پس وقتى آن را اداء نمودى آزاد مى‌شوى).

و قبول مانند:

قبلت (پذيرفتم).

تقسيم كتاب به مشروط و مطلق‌

اگر مولى بگويد: فان عجزت فانت ردّ فى الرقّ (يعنى در صورتى كه از پرداخت قيمت ناتوان باشى به رقيت بر مى‌گردى) كتابت را مشروط گفته و در غير اين صورت كتابت مطلقه مى‌باشد.

ج: از نظر ما اقرب اين است كه اجل مدّت در كتابت شرطى است.

د: حدّ عجز آن است كه قسط را از محلّش تأخير بياندازد. [٢]

[١] مقصود از « صفت » آن است كه عوض معلومى را بر مملوك در مدّت معيّن و مشخّصى معلوم نمايند.

[٢] منظور از « حدّ عجز» مرتبه‌اى است كه مجوّز باشد براى مولى در كتابت مشروطه عقد را فسخ كند.